Diyarbakır Barosu, kentteki adliye binalarının engelli bireyler için yeterli erişilebilirliğe sahip olmadığını belirten kapsamlı bir rapor yayımladı. Baro Engelli Hakları Komisyonu Üyesi Evindar Çakıl, mevcut yapısal sorunların engellilerin adalet hizmetlerine ulaşımını engellediğini vurgulayarak, idareye yapılan başvuruların sonuçsuz kalması durumunda yargısal süreçleri başlatma kararlılıklarını dile getirdi.
Erişilebilirlik Raporu Kamuoyuyla Paylaşıldı
Diyarbakır Barosu Engelli Hakları Komisyonu, Diyarbakır Bedensel Engelliler Derneği, Engelliler Federasyonu ve Türkiye Sağırlar Konfederasyonu’nun ilk kez ortaklaşa hazırladığı “Diyarbakır Adliyeleri Erişilebilirlik Raporu” kamuoyuna duyuruldu. Düzenleyici kurumların temsilcilerinin katılımıyla baroda gerçekleştirilen toplantıda raporu açıklayan Diyarbakır Barosu Engelli Hakları Komisyonu üyesi Evindar Çakıl, adalet kavramının herkes için erişilebilir olmadığı müddetçe gerçek bir adalet olmadığını vurguladı.
Adalet Hizmetlerinde Engellilerin Karşılaştığı Sorunlar
MA’nın aktardığına göre Çakıl, engelli bireylerin adliyelere giriş yapamadığı, duruşma salonlarına ulaşmada zorlandığı, kalemlerde işlem gerçekleştiremediği ve yargısal süreçlere fiilen katılım sağlayamadığı bir sistemin, hukuk devleti ilkesini ciddi biçimde zedelediğini ve adil yargılanma hakkını ihlal ettiğini belirtti. Diyarbakır Adliyesi’nde gözlemlenen başlıca eksiklikler şunlardır:
- Görme Engelliler İçin: Yüzey yönlendirmecileri mevcut değil.
- Bedensel Engelliler İçin: Bina girişleri, turnikeler, asansörler ve duruşma salonları bağımsız erişime uygun değil.
- İşitme Engelliler İçin: Adliyelerde işaret dili tercümanı bulunmadığı için adli süreçler buna göre yürütülmüyor.
- Engelli Tuvaletleri: Ya hiç yok ya da kullanıma kapalı (kilitli).
Hak İhlali ve İdarenin Hizmet Kusuru
Adliyelerdeki bu durumun, uluslararası ve ulusal mevzuatın açıkça ihlali olduğunu dile getiren Çakıl, “Bu tablo, Birleşmiş Milletler Engelli Haklarına İlişkin Sözleşme, Anayasa, 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümlerinin açık ihlalidir. Erişilebilirliğin sağlanamaması; yalnızca idari bir eksiklik değil, hak ihlali ve idarenin hizmet kusurudur” ifadelerini kullandı.
Adalet Bakanlığı ve Komisyonlara Çağrı
Evindar Çakıl, adliyelerde erişilebilirliğin temin edilmesinin iyi niyet beyanları veya geçici çözümlerle geçiştirilemeyecek kadar önemli bir mesele olduğunu, bu durumun Adalet Bakanlığı ve Adalet Komisyonlarının doğrudan sorumluluğu altında bulunduğunu vurguladı. Baro olarak ilgili kurumlara şu çağrılarda bulundular:
- Adalet Bakanlığı’na: Diyarbakır’daki tüm adliye binalarında kapsamlı ve bütüncül erişilebilirlik düzenlemelerinin ivedilikle hayata geçirilmesi.
- Adalet Komisyonu’na: Tespit edilen eksiklikler konusunda vakit kaybetmeksizin işlem tesis edilmesi.
- Adalet Komisyonu’na: İşaret dili tercümanı istihdamı başta olmak üzere, engellilerin yargısal süreçlere fiilen katılımını sağlayacak yapısal önlemlerin alınması.
- Adalet Komisyonu’na: Engelli avukatların mesleki faaliyetlerini eşit koşullarda sürdürebilmeleri için gerekli düzenlemelerin yapılması.
- Adalet Komisyonu’na: Erişilebilirliğin kişisel inisiyatiflerden çıkarılarak, bağlayıcı ve denetlenebilir bir kurumsal politika haline getirilmesi.
Çakıl, bu konudaki düzenlemelerin yakından takipçisi olacaklarını belirterek, gerekli idari başvuruların yapılacağını ve bu başvurulardan sonuç alınamaması halinde yargısal süreçleri başlatacaklarını sözlerine ekledi.
