Son yıllarda eğitim camiasını derinden sarsan öğretmene şiddet, veli baskısı ve öğrenci zorbalığı vakaları, okulların güvenli limanlar olma özelliğini tehdit eden ciddi bir toplumsal sorun haline dönüşmüştür.
Eğitim kurumlarında meydana gelen fiziksel ve psikolojik saldırıların artışı, sadece bireysel birer asayiş olayı değil, aynı zamanda sosyolojik ve pedagojik bir krizin habercisidir. Toplumun temel taşı olan eğitimde şiddetin nedenlerini anlamak, bu sorunu kökten çözmek için atılacak ilk ve en önemli adımdır.
Eğitimde Şiddet Olaylarının Aktörleri Kimlerdir? (Kim)
Okullarda yaşanan şiddet olayları üç ana özne etrafında şekillenmektedir: öğrenciler, veliler ve eğitim çalışanları. Geçmişte daha çok akran zorbalığı şeklinde karşımıza çıkan bu durum, günümüzde veli şiddeti ve öğretmene yönelik fiziksel saldırılarla daha karmaşık bir hal almıştır.
Öğrenci Şiddeti ve Akran Zorbalığı
Öğrenciler arasındaki şiddet, genellikle güç gösterisi, dışlanma korkusu veya aile içi şiddetin okul ortamına yansıması olarak ortaya çıkmaktadır. Dijital oyunların ve sosyal medyadaki şiddet içeriklerinin bu süreçte tetikleyici bir rol oynadığı gözlemlenmektedir.
Veli Şiddeti: Eğitimdeki Yeni Kriz
Son dönemde dikkat çeken en üzücü gelişmelerden biri de velilerin okul basarak öğretmenleri veya okul yöneticilerini hedef almasıdır. Çocuğunun aldığı notu beğenmeyen veya disiplin sürecine itiraz eden velilerin şiddete başvurması, eğitim ortamındaki saygı iklimini zedelemektedir.
Eğitimde Şiddet Nedir ve Hangi Biçimlerde Görülür? (Nedir)
Eğitimde şiddet, sadece fiziksel darp ile sınırlı değildir. Psikolojik taciz (mobbing), siber zorbalık, sözel hakaret ve tehditler de bu kapsamda değerlendirilmektedir. Özellikle sosyal medya üzerinden öğretmenlerin hedef gösterilmesi, modern şiddet türlerinin en tehlikeli örneklerinden biridir.
Şiddet Vakaları En Çok Nerede ve Hangi Şartlarda Görülüyor? (Nerede)
Olaylar genellikle okul bahçesi, sınıflar ve okul çıkışlarında yoğunlaşmaktadır. Ancak, sosyo-ekonomik düzeyin düşük olduğu bölgelerde ekonomik yetersizliklerin getirdiği stres, şiddet vakalarının artmasına neden olabilmektedir. Öte yandan, büyükşehirlerdeki kalabalık sınıflar ve denetim eksikliği de şiddetin zemin bulduğu alanlardır.
Eğitimde Şiddetin Temel Nedenleri Nelerdir? (Neden)
Eğitimde şiddetin nedenleri çok boyutludur ve tek bir parametre ile açıklanamaz. Uzmanlara göre bu artışın arkasındaki temel faktörler şunlardır:
- Öğretmenlik Mesleğinin İtibarsızlaştırılması: Toplum nezdinde öğretmenin otoritesinin ve saygınlığının azalması, saldırgan tutumlara kapı aralamaktadır.
- Yetersiz Yasal Düzenlemeler: Türk Ceza Kanunu’nda eğitim çalışanlarına yönelik şiddeti önleyecek caydırıcı cezaların eksikliği, failleri cesaretlendirmektedir.
- Aile İçi İletişim Sorunları: Şiddetin bir sorun çözme yöntemi olarak görüldüğü ailelerde yetişen çocuklar, bu davranışı okula taşımaktadır.
- Medya ve Popüler Kültür: Dizilerdeki ve dijital mecralardaki “güçlü olan kazanır” teması, genç zihinlerde şiddeti normalleştirmektedir.
- Akademik Başarı Baskısı: Velilerin çocuklarından beklentilerinin gerçek dışı olması, başarısızlık durumunda faturanın öğretmene kesilmesine yol açmaktadır.
Bu Olaylar Ne Zaman Artış Gösterdi? (Ne Zaman)
İstatistikler, özellikle son on yılda eğitimde şiddet vakalarının grafik olarak yükseldiğini göstermektedir. Pandemi sonrası dönemde ise öğrencilerin sosyal uyum becerilerindeki gerileme ve toplum genelindeki artan öfke kontrol sorunları, okul içindeki gerginlikleri doruk noktasına çıkarmıştır.
Şiddet Sarmalı Nasıl Durdurulur? (Nasıl)
Eğitimde şiddeti önlemek için topyekûn bir seferberlik gereklidir. Çözüm önerileri şu başlıklar altında toplanabilir:
Caydırıcı Yasaların Çıkarılması
Öğretmenlere yönelik şiddetin “kamu görevlisine karşı işlenen suçlar” kapsamında daha ağır cezalarla cezalandırılması ve tutuklu yargılama yolunun açılması gerekmektedir.
Rehberlik Hizmetlerinin Güçlendirilmesi
Okullardaki rehber öğretmen sayısının artırılması ve hem öğrenciler hem de veliler için öfke kontrolü eğitimlerinin düzenli hale getirilmesi şarttır.
Veli-Okul İletişiminin Sağlıklı Kurulması
Velilerin eğitim sürecindeki rolleri net bir şekilde tanımlanmalı ve okulla kurdukları ilişkinin sadece not odaklı olmasının önüne geçilmelidir.
Sonuç
Eğitimde şiddet, sadece öğretmenlerin veya öğrencilerin sorunu değil, toplumun geleceğini tehdit eden bir beka meselesidir. Öğretmene şiddet olaylarına karşı toplumsal bir farkındalık yaratılmalı, eğitim kurumları yeniden saygının ve güvenin merkezi haline getirilmelidir. Yasal düzenlemelerle desteklenen, ailelerin bilinçlendirildiği ve öğretmenlik mesleğinin hak ettiği değeri gördüğü bir sistemde şiddetin yeri olmayacaktır.
