Okullarda son yıllarda artış gösteren akran zorbalığı, özellikle erkek öğrenciler arasında fiziksel ve psikolojik boyutlarıyla dikkat çekiyor. İlkokul seviyesinden başlayarak lise kademesine kadar uzanan bu toplumsal sorun, eğitim sisteminin ve aile yapısının en kritik gündem maddelerinden biri haline gelmiş durumda.
Eğitim uzmanları ve psikologlar, erkek öğrenciler arasındaki zorbalık eylemlerinin genellikle güç gösterisi, aidiyet hissi veya ailevi faktörlerden kaynaklandığını belirtiyor. Zorbalık, sadece mağdur üzerinde değil, zorba davranışı sergileyen birey üzerinde de uzun vadeli olumsuz etkiler bırakıyor. Güncel araştırmalar, ilköğretim ve ortaöğretim çağındaki erkek çocukların, duygularını ifade etme yöntemi olarak şiddeti veya baskıyı seçebildiğini gösteriyor.
Akran Zorbalığı Nedir ve Neden Erkek Öğrencilerde Daha Yaygındır?
Akran zorbalığı; bir veya birden fazla öğrencinin, kendilerinden daha zayıf gördükleri bir arkadaşına karşı kasıtlı, sürekli ve zarar verici eylemlerde bulunmasıdır. Erkek öğrenciler arasında bu durum genellikle fiziksel itişme, eşyalara zarar verme veya lakap takma şeklinde tezahür eder.
Psikososyal Faktörler ve Toplumsal Cinsiyet Rolleri
Erkek çocuklarına yüklenen “güçlü olma” ve “duygularını belli etmeme” gibi toplumsal roller, onları saldırganlığa iten temel unsurların başında gelir. Ortaöğretim dönemindeki erkek öğrenciler, arkadaş grupları içerisinde statü kazanmak amacıyla akranlarına karşı baskıcı tutumlar sergileyebilirler.
Aile İçi İletişim ve Model Alma
Evde şiddete tanık olan veya sert disiplin yöntemleriyle büyütülen çocuklar, bu davranış modellerini okula taşımaktadır. Özellikle ilkokul döneminde gözlemlenen zorba davranışlar, çocuğun çevresindeki yetişkinleri taklit etmesinin bir sonucudur.
Eğitim Kademelerine Göre Zorbalığın Değişen Yüzü
Zorbalık eylemleri, öğrencinin yaş grubuna ve eğitim seviyesine göre farklılıklar göstermektedir:
- İlkokul: Genellikle oyun dışı bırakma, eşyalarını izinsiz alma veya küçük çaplı fiziksel müdahaleler görülür.
- Ortaöğretim: Gruplaşmaların artmasıyla birlikte sözel zorbalık ve tehditler ön plana çıkar.
- Lise: Sosyal statü kaygısı, siber zorbalık ve ciddi fiziksel şiddet vakaları bu dönemde daha sık rapor edilmektedir.
Erkek Öğrencileri Zorbalığa İten Temel Nedenler
Uzmanlar, erkek öğrencilerin zorbalık yapma eğilimlerinin altında yatan temel nedenleri şu şekilde sıralamaktadır:
1. Empati Eksikliği ve Duygusal Yönetim
Duygularını sağlıklı bir şekilde ifade etmeyi öğrenemeyen öğrenciler, yaşadıkları öfke veya hayal kırıklığını başkalarına zarar vererek yansıtabilirler.
2. Medya ve Dijital Oyunların Etkisi
Şiddet içerikli oyunlar ve filmler, ilköğretim çağındaki çocuklarda şiddeti normalleştirme eğilimine neden olmaktadır. Rekabetin ön planda olduğu dijital dünyalar, gerçek hayattaki etkileşimleri de sertleştirmektedir.
3. Dikkat Çekme Arzusu
Özellikle okul başarısı düşük veya aile ilgisinden yoksun olan erkek öğrenciler, kendilerini ispatlamak ve çevrelerinden ilgi görmek için zorbalığı bir araç olarak kullanabilmektedir.
Sonuç: Zorbalıkla Mücadelede Ortak Sorumluluk
Erkek öğrenciler arasında yaygın olan akran zorbalığı, yalnızca okul yönetimlerinin değil; ailelerin, öğretmenlerin ve tüm toplumun ortak mücadelesini gerektirir. Zorbalık eylemlerinin önüne geçmek için erken yaşlarda empati eğitimi verilmeli ve okullarda güvenli iletişim ortamları oluşturulmalıdır.
Özetle dikkat edilmesi gereken noktalar:
- Aile içinde şiddetsiz iletişim dilinin benimsenmesi.
- Öğrencilerin spor ve sanat gibi sosyal faaliyetlere yönlendirilmesi.
- Rehberlik servislerinin aktif çalışması ve risk grubundaki öğrencilerin takibi.
- Okul ikliminin rekabetçi değil, iş birlikçi hale getirilmesi.
