Hafıza ve Beton: 6 Şubat Depremlerini Hatırlamanın Eleştirisi

Title: Bellek ve Beton: 6 Şubat Depremlerini Anma Pratiklerine Eleştirel Bakış Content to paraphrase: Kahramanmaraş merkezli sarsıntıların üzerinden tam üç yıl geçti. Yerleşim yerlerimiz devasa birer şantiye görünümü alırken, havada asılı kalan tozlar sadece yapıları değil, toplumsal hafızamızı da gölgeleme riski taşıyor. Yitirdiğimiz hayatları yad etmek için ayrılan kısıtlı anlarda, şehir merkezlerine kondurulan beton yapılar, hatırlama kültürümüzü belli kalıplara hapsediyor. 6 Şubat Depremleri Nerede ve Ne Zaman Hatırlanıyor? Felaketin üçüncü senesi dolarken, anma faaliyetleri genellikle kent meydanlarındaki yapılar etrafında yoğunlaşıyor. 6 Şubat depremlerini Elbistan’da bizzat yaşayan Elif Aydın, bu süreçte zihninde yer eden imgeleri irdeliyor. Aydın’a göre, sarsıntı anında fark edilmeyen 04.17 saati; dijital medya içerikleri, sürekli yinelenen anlatılar ve dikilen deprem anıtı projeleriyle ortak bir travmanın nişanesine dönüştü. Artık bu zaman dilimi, depremden sağ kurtulanlar için sıradan bir saat değil, her gece yinelenen bir huzursuzluk ve tetikte bekleme duygusu haline geldi. Kırşehir’deki Deprem Anıtı Neden Tartışma Yaratıyor? Kırşehir’de bulunan ve yerel yönetim tarafından inşa edilen anıt, kamusal alanlardaki anma ritüellerinin tartışmalı yönlerini simgeliyor. Meydanın ortasında, şeffaf bir bölme içinde sergilenen enkaz görünümlü kolon, üzerine bırakılan çocuk oyuncakları ve kitaplarla sunuluyor. Bu tarz tasarımlara yöneltilen temel eleştiriler şunlardır: * Mağdurlar için sağaltıcı bir etki yaratmak yerine, travmatik anıları yeniden canlandırıyor. * Kederi estetik bir nesneye dönüştürerek donduruyor ve toplumun bu meseleyi pasif bir şekilde izlemesine neden oluyor. * Bilinç oluşturma hedefinden uzaklaşarak, şok dalgasıyla travmayı daha da derinleştiriyor. Adıyaman’daki Saat Kulesi Neyi Simgeliyor? Sarsıntı esnasında 04.17’de duran ve sonrasında çevre düzenlemesiyle anıtsallaştırılan Adıyaman’daki saat kulesi, resmi makamların tercih ettiği “basit hatırlama” yöntemine bir örnek teşkil ediyor. Restore edilip korunan bu kule, yasın sağlıklı bir şekilde tamamlanmasını zorlaştırırken, travmayı o dehşet anına hapsediyor. Elif Aydın’ın perspektifiyle bu tür yapılar, on bir kentte yıkıma yol açan rant düzeninin ve hukuksuzlukların üzerini örten bir perde işlevi görüyor. Toplumsal Bellek Nasıl İnşa Edilmeli? Sahici bir toplumsal bellek, yalnızca yıkımı ve korkuyu sergileyen görsellerle değil, köklü bir hesaplaşma ile inşa edilebilir. Metinde vurgulandığı gibi, hatırlama süreci şu kriterleri içermelidir: * Sorumluların net bir şekilde belirlenmesi ve şeffaf hesap verilebilirliğin tesisi. * Adalet arayışının her daim canlı tutulması. * Rant eksenli politikaların sorgulanarak kalıcı güvenlik önlemlerinin talep edilmesi. Masum birer hatırlatma noktası gibi görünen beton yapılar, aslında mevcut çarpık düzenin işleyişini gizleyen sembolik araçlar olmaktan öteye gidememektedir. Bu yüzden toplumsal hafıza, sadece beton yığınları üzerinden değil, hak ve hukuk mücadelesiyle şekillenmelidir.